28. júní 2010 klukkan 13:28
Af hverju voru kvenfélög stofnuð í landinu?
Á kvenfélagsfundi í kvenfélagi Mosvallahrepps í maí 1999 las Sigga upp úr árbók Þingeyinga bréf frá 1896 þar sem bóndi einn deildi á óþrifnað á bæjum og leggur til að stofnuð verði samtök kvenna til að hafa eftirlit með störfum húsfreyja og myndi það geta orðið til þess að efla metnað þeirra.
En konur í Mosvallahreppi hreppi tóku ekki við sér fyrr en 60 árum síðar og stofnuðu kvenfélag enda höfðu þær ekki ástæðu til að auka metnað þeirra við húsmóðurstarfið heldur eins og segir í lögum félagsins í annarri grein:
Tilgangur félagsins er að auka kynningu og efla félagshug með konum sveitarinnar og veita þeim tækifæri til að koma saman og ræða áhugamál sín og hugðarefni.
8. gr. Árgjald félagskvenna skal vera 50 krónur og greiðist á aðalfundi. Nýjir félagar greið árgjald sitt við inngöngu. Félagskona getur verið hver sú kona orðið, sem náð hefur 16 ára aldri. (ef við framreiknum árgjaldið til dagsins í dag væri það 1200 krónur, en árgjaldið fyrir 2010, fimmtíu árum seinna er 1500 krónur )
Eins og áður sagði var stofnfundur haldinn að Kirkjubóli í Bjarnardal 10 . apríl 1960. 17 konur voru mættar. Fyrst var rætt um fundarstað, var talað um að halda fundina heima hjá félagskonum til skiptist og stungið upp á að fundarkonur nestuðu sig að nokkru leyti.
Rebekka talaði um að verslanir hér hefðu ekki heilhveiti og bar fram munnlega tillögu um að fela stjórninni að athuga hvort gæti ekki fengið nýmalað heilhveiti og perluger frá náttúrulækningafélaginu.
Strax á öðru fundi félagsins var greinilegt að mikill hugur var í konum því hann var haldinn aðeins mánuði seinna það var ekki bara heilhveiti sem konur voru hugsa um, heldur höfðu þær áhuga á að halda saumanámskeið og það vantaði fermingakirtla í Holtskirkju, en Dalsmenn voru fyrri til í þessum efnum og voru þegar komnir með tvo kirtla. Líklega hefur Ebba verið með fyrstu fermingabörnum sem fermdist í kirtlum sem kvenfélagið hafði keypt í Holtskirkju. En það var líka keypt plast til að búa til poka sem geyma átti kirtlana í.
Þarna var líka ákveðið að skreppa í skemmtiferð þá um sumarið og nota tímann milli mjalta. Um þetta var mikið rætt, sumar voru svo bjartsýnar um að það væri hægt að komast alla leið í Vatnsfjörð og heim aftur á einum degi en aðrar töldu að þá þyrfti að hafa með sér tjald og gista til þess að njóta ferðarinnar. Kosin var þriggja manna ferðanefnd og fékk Ásta 12 atkvæði, Guðrún Össurardóttir 7 atkvæði og Ágústína 5 atkvæði. Greinilegt er að Ásta hefur haft hæðst í þessari umræðu, og henni alveg trúandi til að hafa reynt að mæla með gistingu í Vatnsfirði. Þá um sumarið fóru félagskonur líka í berjaferð en ekki getið um hvert þær fóru.
Það var líka á þessum fundi sem grunnurinn var lagður að skólagarðinum í Holti.
Um haustið var sami hugurinn í konum, nú vildu þær efla til fjáröflunarsamkomu, já já þær ætluðu í útrás og halda skemmtun í félagsheimilinu á Flateyri, en það var dýrt að leiga það, húsið kostaði nokkur hundruð krónur og hljómsveit alveg 5000 krónur. Svo úr var að haldinn var skemmtun í samkomuhúsinu í Valþjófsdal, haft var bögglauppboð og Ási í Ástúni og Brynjólfur á Vöðlum skiptust á að spila undir dansi, og þurfti bara að greiða þeim 250 krónur fyrir. Ágóðinn af samkomunni var 4.677 krónur.
Á fjórði fundi félagsins í nóvember 1960, ákváðu konurnar að taka að sér þorrablótið og eins veitingar á jólatréssamkomunni.
Haustið 1961 fóru 12 kvenfélagskonur í berjaferð og er það tekið fram í fundargerðabók að þær hefðu verið fluttar á þremur jeppum að Klukkulandi í Dýrafirði. Engin kona með ökuréttindi auðvitað.
14 október 1962, á bindisdeginum var haldinn félagsfundur og barst fundinum bréf frá Áfengisvarnarnefnd Mosvallahrepps, þar sem félagskonur voru minntar á að það væri vel til fallið að minnst verði á bindindismál á fundinum. Kom þá tillaga frá stjórn kvenfélagsins hvort félagið gæti ekki orðið bindindisfélag. Með því sýndi félagið öðrum kvenfélögum fordæmi. Rebekka tók undir og taldi það ekki vera mikið mál fyrir kvenfélagskonur að gera það „ því enginn okkar vill fara með vín, eða vita neinn af sínum neita þess" eftir að þessi tillaga var borin upp var þögn um stund. .... bætti stjórnin þá við að eins og nú stæði sakir þá gætu höfðingjar þjóðarinnar ekki haldið veislu án víns og svo var væri verið að áfellast unglinganna fyrir áfengisnautn. .... ekki voru konur tilbúnar til að fallast á þessa tillögu en samþykktu að vinna áfram að áfengisvörnum.
Fjáröflunarsamkoma var haldinn í Holti um haustið 1962, fór hún frekar illa fram og var lítill ágóði því það var aðeins 200 krónur ágóði á hverja félagskonu og var það fært til bókar að það væri alveg eins gott, að hver félagskona legði fram þessa fjárhæð til, því hljómsveitinn hefði mætt drukkinn til leiks og hélt áfram að drekka inni í samkomuhúsinu meðan á samkomunni stóð.
Árið 1963 lagði stjórnin til að konur nýttu sér hvíldarviku sem í boði var inn í Reykjanesi, engin af fundarkonum taldi sig hafa ástæðu eða áhuga á að nýta sér þetta.
Árið 1966 lagðist ein kvenfélagskona á sjúkrahús og auðvitað samþykktu félagskonur að rétta heimilinu hjálparhönd með þvotta og hirðingu. Upp úr þessu var rætt um þetta á félagsfundi, formaður hafði framsögu, talaði hún um nauðsyn þess að fengin yrði hjálparstúlka til að hlaupa í skarðið þegar veikindi bæri að höndum. Ásta sagði frá að hjálparstúlka væri starfandi í Reykjadal og væri það mjög vinsælt.
Á fundi félagsins í október 1966 kom Rebekka með tillögu um að flutt yrði á næsta fundi SVK að eitthvað yrði gert fyrir vandræðabörn á Vestfjörðum. Þau gætu ekki verið í skólum með örðum börnum enda ekki heppilegt að hafa þau með heilbrigðum og óspilltum börnum. Hér þyrfti að leita til þeirra sem völd hefðu og fé, og væri vel til fallið að SVK gerði það. Elín tók til máls og kvað það verkefni fyrir kvenfélögin að hafa þarna framgöngu. Fleiri létu í ljós fylgi sitt við þetta, og Ágústína sagði að á sambandsfundi mætti líka hreyfa því að komið yrði á áfengislausum unglingasamkomum..
Sunnudaginn 26. júní fóru fram hreppsnefndarkosningar í Holtskóla, Kvenfélag Mosvallahrepps veitti kaffi öllum kjósendum og öðrum gestum, því allir hreppsbúar voru velkomnir á staðinn. Undir borðum söng Brynjólfur á Vöðlum þrennar gamanvísur. Einar nýkveðnar og tvennar sem ortar höfðu verið fyrir þorrablótið sem ekki var haldið þá um veturinn. Síðan var dansað um stund og spilaði Brynjólfur fyrir dansinum. Þá fengi menn að heyra lög af hinu nýja segulbandi sem kvenfélag Mosvallahrepps hefur gengist fyrir að keypt væri.
Dansnámskeið var haldið í febrúar 1967 að forgöngu kvenfélagins, þar námu 26 börn og 18 fullorðnir dansmennt . Í lok námskeiðsins var haldinn skemmtun og sungu Brynjólfur og Björgmundur gamanvísur eftir Guðmund Inga til kennarans Jónínu , Söngurinn var tekinn upp á segulband sveitarinnar, eins og öll lögin sem dansað var eftir á námskeiðinu.
Kvenfélagið stóð líka fyrir á næstu árum að keypt yrði borðbúnaður í Holtskóla og skápur undir það. Gluggatjalda efni í skólann, og öskubakkar, þrátt fyrir bindismarkmið félagsins. Dregill í kirkjuna, styrkt voru samfélagsverkefni hér á Vestfjörðum og jafnvel víðar og sendu styrki til flóttamenna í Pakistan.
Árið 1965 var varið 25.745 krónum í framlög félagins til ýmissa málefna, heima og að heiman, en þetta jafngildir að verðlagi í dag 376.000,- krónum. Voru það bæði hungraðir út í heimi og nýfæddir fyrirburar á Flateyri sem fengu að njóta.
Kvenfélagskonum var fátt við óviðkomandi, þær fengu Sigurveigu í Holti sem var hjúkrunarkona til að kenna þeim lífung úr dauðadái, kennt var á brúðu sem félagið hafði fengið lánað hjá slysavarnarfélagið á Flateyri. Þær gengu líka í verkin í Ungmennafélaginu þegar þeim fannst dauft yfir félagsstarfinu þar og samþykktu árið 1970 að vinna með ungmennafélaginu um sumarið að íþróttastarfi. Konur fóru oft í skemmtiferð og voru staðir í nágrenninu heimsóttir, Bolungarvík, Súgundafjörður og Ingjaldssandur. Þegar árin liðu urðu ferðirnar strjálar en lengri.
Félagskonur héldu sína fundi eftir ströngum fundarsköpum og ekki var gengið að neinu nema að nefnd yrði kosin í verkið. Á fundi 1971 minnti Ásta á að semja þyrfti reglugerð um prjónavélina sem var þá nýkeypt fyrir félagskonur og Jóhanna stakk samstundis upp á því að nefnd yrði kosin í málið og var það gert. Í janúar 1972 hafði hins vegar ekkert gerst í reglugerðarnefnd prjónavélarinnar og tók Ásta aftur málið upp á fundi, var mikið rætt um vélina bæði um daggjöld, og tímaskiptingu og kennslu á vélina. EN málinu var enn slegið á frest þangað til reglugerðarnefndin skilaði af sér.
Konur létu þjóðmálin líka til sín taka. Árið 1974 sendi félagið frá sér svohljóðandi ályktun til þjóðhátíðarnefndar fyrir þjóðhátíð vegna 1100 afmælis búsetu í landinu:
Kvenfélag Mosvallahrepps í Önundarfirði skorar á þjóðhátíðarnefnd að hætta við hin fyrirhuguðu hátíðarhöld 1974, en verja því fé sem ætlað var til hátíðarhaldanna til hjálpar Vestmanneyingum, enda væri það bruðl að halda upp á 1100 ára búsetuna á jafn íburðarmikinn hátt sem ætlað var. ( þær hefðu verið góðar í eftirlitsnefnd fjármálastofnanna fyrir hrun)
Á Aðalfundi 1970, baðst Sigurveig í Holti undan endurkosningu í varastjórn félagsins og undan öllum embættum þar sem hún væri orðin útivinnandi húsmóðir, en hún var þá nýtekin við stöðu hjúkrunarkonu í Flateyrarhreppi.
1976 hélt kvenfélagið kaffisölu í Holtskóla í tengslum við Hrútasýningu sem haldin var í Innri Hjarðadal, ( já öðruvísi mér áður brá) Það komu nálægt 90 manns í kaffi. Tekið er fram í fundargerðarbók að brauð og kökur hafi verið óskammtað og ágóði varð 18.950 krónur en kaffið var selt á 350 kr.
Ég gríp hér niður í frásögn af þorrablóti 1978, sem haldið var 20 janúar. 62 sóttu blótið allt frá ársgömlu til sjötugs. Brynjólfur flutti annál ársins . Næst flutti Hjördís á Mosvöllum frásögn úr ferð sinni til aðalstöðva sameinuðu þjóðanna haustið áður og sagði frá mörgu nýstárlegu sem fyrir hana bar í þeirri heimsókn til hinnar tröllauknu borgar New York, þar sem andstæðurnar eru svo miklar annars vegar óhófseyðsla, hinsvegar örbirgð. Því næst flutti Brynjólfur þorrabraginn að vanda og spilaði undir á harmóniku en Björgmundur fletti blöðunum eftir þörfum. Bragurinn var langur og fjallaði mestu um ráðagerðir vegagerðarinnar um nýjan veg fyrir Önundarfjörð...... á eftir borðhald spiluðu Kristinn Valdimarsson á Núpi og Bergsveinn Gíslason á mýrum fyrir dansi og var að sjálfsögðu byrjað á marsi sem Magnús í Tröð stjórnaði. Hann stjórnaði líka spurningakeppni en nefndarkonur stjórnuðu smáglettum sem þær létu einhverja samkomugesti skemmta öðrum með, fyrirvaralaust.
95 ára afmæli Jóhönnu
Á vormánuðum 2003 voru haldnir tveir undirbúningsfundir vegna ferðar til
Patreksfjarðar í tilefni 95 ára afmæli Jóhönnu Kristjánsdóttur. Voru valdir
söngvar úr söngbók kvenfélagsins til að syngja og tekið fram í fundargerð að
æft hafi verið af innlifun í tóntegund Helgu Dóru.
Laugardaginn 3. maí var síðan haldið til Patreksfjarðar í afmælið sem gekk
í alla staði vel. Á heimleið, seinni part dags, var svo gaman í rútunni að
tekið er fram í fundargerð að ekki hafi verið sofið - og það alla leið frá
Patreksfirði.
Á aðalfundi 2006 var greint frá niðurstöðum könnunar meðal
kvenfélagskvenna sem Halla Signý formaður stóð fyrir. Kom m.a. fram í
niðurstöðunum að þýðing kvenfélags væri gott samfélag og í hugmyndum að
fundarefnum kom fram að bjóða ætti upp á karókí. Af því hefur þó ekki enn
orðið en ýmislegt annað tekið fyrir s.s. yoga, ditox, dans og sigling á
víkingaskipi.
Ýmislegt gerist á kvenfélagsfundum. 16. ágúst 2007 var í lok fundar boðið
upp á að prófa nuddpúða sem meira að segja gekk fyrir rafmagni og vakti víst mikla lukku Allt var þetta samviskusamlega fært til fundargerðar.